Wulkan Eldfell na Heimaey: lawa z 1973 roku dzisiaj

Wyspa, która została

Heimaey to jedyne miejsce w Islandii, gdzie miasto przeżyło erupcję tuż za progiem i zdecydowało się nie wyjechać. W styczniu 1973 roku na skraju miasta niemal bez ostrzeżenia otworzyła się szczelina, a lawa i tefra zasypały część ulic. Odpowiedź na nią przeszła do historii. Mieszkańcy pompowali wodę morską na zbliżającą się lawę, żeby ją spowolnić i chronić port, od którego zależała cała gospodarka wyspy. Zadziałało to na tyle skutecznie, że miasto przetrwało, a port może nawet wyszedł na tym lepiej, ponieważ nowa lawa ukształtowała bardziej osłonięte wejście.

Sam Eldfell to młody, niski wulkan. Nie znajdziecie tu pokrytego starą mchami terenu, jaki spotykacie na wyspie głównej. Lawa z 1973 roku jest w miejscach odsłonięta, a grunt wciąż opowiada historię w sposób, jakiego niewiele miejsc w Islandii potrafi. Przejdźcie ją z przewodnikiem wycieczki po islandzkich wulkanach lub sami, a zarys zasypanych ulic to rzecz, którą ludzie zapamiętują najdłużej.

• Eldfell to wulkan utworzony przez erupcję z 1973 roku na Heimaey
• Część miasta została zasypana i nigdy nie została odbudowana
• Pompowanie wody morskiej uratowało port

Heimaey w liczbach

Wyspa mieści swój wulkan w liczbach łatwych do zapamiętania. Erupcja z 1973 roku zasypała część miasta w ciągu tygodni. Ponad 1,1 miliona maskonurów gniazduje na klifach latem, mniej więcej od maja do sierpnia.

Rejs łodzią wokół wyspy trwa 90 minut i kosztuje $103, wycieczka hulajnogą elektryczną wokół lawy Eldfell trwa 1 godzinę i kosztuje $105, a autokarowa wycieczka brzegowa obejmująca wulkan i kolonię maskonurów trwa 2,5 godziny i kosztuje $123. To cała oferta wyspy: trzy pojazdy, trzy poziomy cen i jedna erupcja sprzed ponad 50 lat.

Zmierzone i opisane fakty

Oferty operatorów zawierają liczby istotne przy planowaniu. Najważniejsza jest deklaracja dotycząca maskonurów: ponad 1,1 miliona maskonurów zwyczajnych gniazduje na Heimaey latem, co według oferty stanowi największą kolonię tego gatunku na świecie. Są obecne mniej więcej od maja do sierpnia. Poza tym okresem klify są puste, a każda wycieczka sprzedawana ze względu na maskonury zmienia zimą charakter zupełnie nie do poznania.

Jeśli chodzi o same wycieczki: opcja autokarowa trwa 2,5 godziny na wyspie, łódź 90 minut, a hulajnoga godzinę. Ceny wynoszą $103, $105 i $123. Oceny mieszczą się między 4,5 a 4,9, przy czym hulajnoga ma najwyższą ocenę przy najmniejszej liczbie recenzji. Żadna z trzech nie podaje minimalnego wieku, maksymalnej wielkości grupy (hulajnoga wspomina tylko o małej grupie) ani napojów. Jeśli jakiejś informacji nie ma tutaj, operator jej nie podał i warto zapytać bezpośrednio przed rezerwacją.

Czy Eldfell jest nadal aktywny?

Eldfell nie eruptuje i na chwilę obecną żadna erupcja nie jest aktywna nigdzie w Islandii. Wulkan najlepiej opisać jako drzemiący, a nie wygasły. To młody wulkan w młodej strefie wulkanicznej i nikt nie traktuje Archipelagu Westmańskich jako skończonego. Dla turysty odpowiedź praktyczna jest jednak prostsza: każda wycieczka na Eldfell na tej stronie prowadzi po wystygłej lawie z 1973 roku, a dokładnie to sprzedają operatorzy, nawet gdy ich zdjęcia pokazują fontanny sprzed pół wieku.

Żywa aktywność wulkaniczna w Islandii toczy się gdzie indziej, na półwyspie Reykjanes, gdzie Islandzki Urząd Meteorologiczny raportuje dalsze podnoszenie się terenu w Svartsengi. Ląd tam podniósł się o około pięć centymetrów w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a dopóki podnoszenie trwa, najbardziej prawdopodobnym scenariuszem pozostaje intruzja magmy przesuwająca się ze Svartsengi w kierunku łańcucha kraterów Sundhnukur. To ta aktywność, nie Eldfell, napędza obecnie dyskusje o bezpieczeństwie podczas erupcji. Na Heimaey dostajecie następstwa erupcji, bezpiecznie, każdego dnia w roku, na jaki pozwala pogoda.

Miejsca zbiórki

Żadna z trzech wycieczek nie oferuje odbioru z hotelu, co ma sens na wyspie wielkości Heimaey. Wycieczka autokarowa jest zaprojektowana dla pasażerów statków wycieczkowych i po prostu spotyka przybywających na Heimaey, dopasowana do rozkładów rejsów. Łódź wypływa z portu na Heimaey, który jest także miejscem, gdzie doprowadzają Was prom i lotnisko, więc spacer jest krótki. Hulajnoga spotyka się na Heimaey, a dokładne miejsce ustala operator przy rezerwacji.

W praktyce oznacza to, że najpierw musicie dostać się na wyspę. Sprawdźcie godziny promów, ceny biletów i loty u przewoźnika i linii lotniczej, zanim zaplanujecie dzień. Sprawdźcie to osobno i zostawcie zapas czasu, ponieważ wycieczki są krótkie, a jeden opuszczony rejs może pochłonąć całą wizytę. Jeśli przypływacie statkiem wycieczkowym, pętla autokarowa to oczywisty wybór, bo to jedyna opcja jawnie zbudowana wokół rozkładów rejsów. Pozostali mogą swobodnie wybierać spośród wycieczek po islandzkich wulkanach wymienionych tutaj.

Co dają pieniądze

Trzy wycieczki trzymają się blisko siebie cenowo. Łódź jest najtańsza: $103 za 90 minut. Hulajnoga kosztuje $105 za godzinę, więc za godzinę płacicie nieco więcej za wolność samodzielnego prowadzenia. Autokar to $123 za 2,5 godziny, co czyni go najlepszą wartością za godzinę na papierze, choć część tego czasu spędza na Słoniowej Skale i klifach maskonurów, a nie na samym Eldfell.

Wszystkie trzy oferują bezpłatną rezygnację do 24 godzin przed rozpoczęciem. Żadna nie zawiera lunchu, żadna nie zawiera napojów (oferty wskazują brak informacji) i żadna nie podaje minimalnego wieku. Oceny wynoszą od 4,5 przy 79 recenzjach dla autokaru, przez 4,7 przy 51 recenzjach dla łodzi, po 4,9 przy zaledwie 16 recenzjach dla hulajnogi. Ta ostatnia liczba jest wysoka przy małej próbie, więc traktujcie ją jako zachęcającą, a nie dowód. Na naszej stronie porównawczej zobaczycie pełną siatkę.

Muzeum zbudowane nad zasypanym domem

Eldheimar stoi na skraju nowej lawy, zbudowany wokół domu wykopanego na nowo z tefry, i jest to jedyne kryte miejsce na wyspie, które wyjaśnia to, obok czego przejeżdżają wycieczki. Samo muzeum opisuje erupcję bez owijania w bawełnę: ponad 5 000 osób, cała ludność, opuściło wyspę z dnia na dzień w ciągu kilku godzin od ostrzeżenia, a niektórzy nigdy nie wrócili.

Wstęp kosztuje 3 550 ISK ($29.15) dla dorosłych, 2 900 ISK ($23.82) dla seniorów, 1 900 ISK ($15.60) dla osób od 10 do 18 lat, a dzieci poniżej 10 lat wchodzą bezpłatnie. Bilet rodzinny kosztuje 7 200 ISK ($59.13), a grupy od 15 osób płacą 2 700 ISK ($22.17) od osoby. Żadna z wycieczek na tej stronie nie obejmuje muzeum, więc zaplanujcie to osobno, jeśli właśnie tą historią są Państwo zainteresowani.

Pętla autokarowa na dni rejsowe

Westman Islands Volcano and Puffin Colony Tour istnieje dlatego, że statki wycieczkowe zawijają na Heimaey, a pasażerowie mają na lądzie kilka stałych godzin. Jest łatwa, przez większość czasu siedzicie, a obejmuje najwięcej: erupcję z 1973 roku i zasypane ulice, Słoniową Skałę na tej samej pętli oraz klify maskonurów w sezonie. Poziom trudności opisano jako łatwy i nie podano minimalnego wieku, co czyni ją domyślnym wyborem dla rodzin z małymi dziećmi i każdego, kto nie chce dużo jechać ani iść.

Ceną jest płytka wiedza. W 2,5 godziny z trzema przystankami dostajecie przegląd Eldfell, a nie jego pełne doświadczenie. Element maskonurów uczciwie ogranicza się do sezonu, mniej więcej od maja do sierpnia. Jeśli statek przypłynie poza tym okresem, wycieczka nadal się odbywa, ale klify będą ciche. Rezerwujcie, jeśli rządzi harmonogram statku, pomińcie, jeśli macie cały wolny dzień i chcecie wybrać własne tempo.

Łódź dla wybrzeża

Heimaey Island Round Boat Tour z Ribsafari robi coś, czego pozostałe dwie nie potrafią: pokazuje front lawowy od strony wody. Lava z 1973 roku dotarła do morza, a sposób, w jaki zmieniła wybrzeże, jest niewidoczny z drogi. Dziewięćdziesiąt minut wokół wyspy obejmuje też Słoniową Skałę i jaskinie morskie, a w sezonie maskonury, kawaii, głuptaki i fulmary na klifach. Łódź ma miejsca wewnątrz i na zewnątrz, co znaczy więcej, niż się wydaje, bo oferta szczerze przestrzega przed zimnem.

Uczciwe ograniczenia: siedzisz, ale woda może być wzburzona, a stan morza może całkowicie odwołać rejs. Jeśli cierpicie na chorobę morską albo podróżujecie z kimś, kto na nią cierpi, dobrze się zastanówcie przed rezerwacją. Ubierzcie się ciepło niezależnie od sezonu. To opcja dla fotografów, ornitologów-amatorów i każdego, kto już chodził po polach lawowych na wyspie głównej i chce zobaczyć je z nowej perspektywy.

Hulajnoga dla samej lawy

Eyjascooter Volcano Tour to najmniejsza z trzech operacji i najlepiej oceniana, z wynikiem 4,9 przy 16 recenzjach. Sami prowadzicie elektryczną hulajnogę terenową wokół pola lawowego z 1973 roku, przez godzinę, w małej grupie. Oferta sama przedstawia swój atut: szybciej niż piesza wędrówka po lawie i ciszej niż jeep, co jest prawdziwym argumentem na tak małej wyspie, gdzie hałas silnika niesie się daleko, a przejście całego pola pochłania dzień.

To jedyna opcja, w której pracujecie sami, więc opis trudności mówi, że sami prowadzicie hulajnogę, i nie podano minimalnego wieku. Wiatr na odsłoniętej lawie może odwołać przejażdżkę, więc zostawcie luz w harmonogramie. To opcja dla pewnych siebie kierowców, nastolatków starszych niż zasady operatora i każdego, komu pętla autokarowa wydała się zbyt bierna. Jeśli po tym chcecie więcej spacerów po lawie gdzie indziej w kraju, naturalnym kolejnym krokiem są wędrówki na Fagradalsfjall na wyspie głównej.

Żadnej lawy, żadnych fontann, żadnych obietnic

W tej chwili żadna erupcja nie jest aktywna. Lawa z 1973 roku na Heimaey jest wystygła i to ją pokazuje każda wycieczka tutaj. Zdjęcia operatorów czasem pokazują fontanny lawowe, ale pochodzą one z samej erupcji sprzed pół wieku i żadna oferta nie obiecuje niczego innego w drobnym druku. Jeśli w głowie macie żarzącą się skałę, skorygujcie to wyobrażenie albo rozważcie krytą prezentację lawy na wyspie głównej, która topi prawdziwą lawę w pomieszczeniu każdego dnia, niezależnie od tego, co robią wulkanie.

Dostęp zależy też nie tylko od operatorów. O dostępie do miejsca aktywnej erupcji w Islandii decyduje Departament Ochrony Cywilnej i Zarządzania Kryzysowego, a nie firma turystyczna. Dotyczy to w mniejszym stopniu wystygłej lawy na Heimaey niż żyjącego szczeliny, ale zasada pozostaje: zamknięcia to decyzje cywilne. A jedno zagrożenie się przemieszcza: gaz wulkaniczny to powód zamykania szlaków w dni, gdy wiatr pcha go nad trasę, i ta zasada obowiązuje na każdym terenie wulkanicznym.

Kto nie powinien rezerwować

Łódź odpada dla każdego z poważną chorobą morską, bo oferta mówi, że woda może być wzburzona, a stan morza może odwołać rejs. Hulajnoga odpada dla każdego, kto nie chce lub nie może prowadzić, skoro sami ją prowadzicie i oferta mówi to wprost. Autokar jest najbardziej inkluzywny, z łatwym poziomem trudności i brakiem podanego minimalnego wieku, ale najwięcej traci na niezależności.

Czynnik maskonurów zasługuje na osobną wzmiankę. Ponad 1,1 miliona maskonurów gniazduje na wyspie latem, mniej więcej od maja do sierpnia, a zimą wcale. Zimowa wizyta nadal jest warta zachodu dla lawy i wybrzeża, ale jeśli to maskonury są powodem wyjazdu, rezerwujcie w sezonie i zaakceptujcie, że oferty nie gwarantują spotkania, tylko obecność na klifach. Zimno dotyczy wszystkich: nawet siedziszca na łodzi każe ubrać się ciepło, a odsłonięta lawa nie daje kierowcom hulajnogi żadnego schronienia. Zobaczcie co założyć na wędrówkę po wulkanie przed pakowaniem się.

Pogoda i odwołania

Każda oferta zawiera własną notkę o pogodzie, a razem rysują uczciwy obraz Heimaey. Autokar zastrzega tylko maskonury, bo autobus jeździ przy większości pogód. Łódź mówi, że stan morza może odwołać rejs, co jest najostrzejszym pojedynczym warunkiem z trzech. Hulajnoga mówi, że wiatr na odsłoniętej lawie może odwołać przejażdżkę. Heimaey to wyspa na północnym Atlantyku i wiatr to tam zwykła pogoda, nie wyjątek.

Wszystkie trzy wycieczki oferują bezpłatną rezygnację do 24 godzin przed rozpoczęciem, co daje Wam przestrzeń na przeplanowanie, jeśli prognoza się pogorszy. Rezerwujcie na początku pobytu na wyspie, a nie pod koniec, żeby odwołana wycieczka stała się przeniesioną, a nie opuszczoną. Numer alarmowy w Islandii to 112, a ICE-SAR publikuje 599-0112 jako linię zapasową po wyłączeniu sieci 2G i 3G. Zapiszcie oba.

Lato, mniej więcej od maja do sierpnia

Latem wyspa zdobywa swoją sławę. Gniazduje tam ponad 1,1 miliona maskonurów, największa kolonia maskonura zwyczajnego opisana w ofertach, obok kawaii, głuptaków i fulmarów na klifach, które mija łódź. Wszystkie trzy wycieczki działają, a pętla autokarowa jest szczególnie zaprojektowana wokół nich, bo dodaje klify maskonurów do lawy. Pogoda jest łagodna, co ma znaczenie dla łodzi, gdzie stan morza może odwołać rejs, i dla hulajnogi, gdzie wiatr na odsłoniętej lawie może zrobić to samo.

Uczciwą ceną lata są inni ludzie. Oferty nie podają wielkości grup dla autokaru ani łodzi, więc nie możemy obiecać spokoju, a Heimaey w sezonie szczytowym przyciąga tłumy, jakie na jej życie ptaków zasługują. Rezerwujcie z wyprzedzeniem i, jeśli możecie, wybierzcie pierwszy rejs dnia.

Zima i miesiące przejściowe

Poza okresem od maja do sierpnia maskonurów nie ma. Klify są puste, pętla autokarowa traci jeden ze swoich trzech punktów, a lista ptaków morskich na łodzi odpowiednio się kurczy. Tym, co się nie zmienia, jest lawa. Pole z 1973 roku, zasypane ulice i klify morskie, gdzie lawa spotkała Atlantyk, wyglądają tak samo w każdym miesiącu, a niektórym wizytującym lepiej się je ogląda przy mniejszej liczbie ludzi.

Zima wymienia ptaki na ryzyko pogodowe. Zimno na wodzie jest jasno zaznaczone w ofercie łodzi, a wiatr wyspowy to całoroczny fakt, który może odwołać zarówno łódź, jak i hulajnogę. Bezpłatna rezygnacja do 24 godzin na wszystkich trzech wycieczkach jest tutaj Waszym sprzymierzeńcem. Jeśli dzień na Heimaey to jeden punkt w szerszej trasie po południowym wybrzeżu, naturalnie łączy się z nim Katla i jej jaskinie lodowe, bo obie są odporne na zimę w sposób, w jaki maskonury nie są.

Jedyne miasto zasypane przez lawę

Fagradalsfjall i reszta półwyspu Reykjanes to miejsce obecnej aktywności. Obszar wulkaniczny Reykjanes leży około 30 km od Reykjaviku, oferta helikopterowa opisuje teren z 12 erupcjami w ostatnich 4 latach, a Urząd Meteorologiczny raportuje dalsze podnoszenie terenu w Svartsengi o około pięć centymetrów w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Ale dostęp tam jest decydowany z dnia na dzień przez Departament Ochrony Cywilnej, a wędrówka może zostać zamknięta z krótkim wyprzedzeniem. Zobaczcie Reykjanes i Grindavik dla aktualnego obrazu.

Eldfell to przeciwstawny zakład. Erupcja ma za sobą ponad 50 lat, lawa jest bezpieczna do chodzenia, a żaden zarząd ochrony cywilnej raczej jej nie zamknie. Za stratę w dramatyzmie zyskujecie pewność. Historia jest też inna w swej istocie: nigdzie indziej na stronie nie zobaczycie miasta, które walczyło z lawą wodą morską i zachowało swój port.

Na tle klasyków z wyspy głównej

Thrihnukagigur, zejście Inside the Volcano, opuszcza Was do pustej skorupy komory magmowej, czego Eldfell nie może dorównać, bo przewód Eldfell to młody stożek, który się okrąża, a nie wchodzi. Kerid to czerwony krater z jeziorem i łatwą ścieżką po krawędzi, łagodniejszy i bliżej miasta. Askja i Viti leżą w głębi lądu i wymagają długiego okna sezonowego, czego pomiar podnoszenia terenu na Askji niczego nie zmienia. Raufarholshellir to jaskinia lawowa, podziemna i podświetlona, zupełnie inne odczucie tego, co robi lawa.

Tym, co Heimaey ma, a żaden z pozostałych nie oferuje, jest połączenie: historia erupcji, żywe miasto odbudowane na niej, perspektywa łodzi na spotkanie lawy z morzem i kolonia ponad 1,1 miliona maskonurów latem. Jeśli chcecie pełnego obrazu, Iceland Volcano Tour porównuje wszystkie opcje w jednym miejscu.